विचार/साहित्य

राष्ट्रलाई माथि उठाउनु मेरो स्वार्थ : महावीर पुन

राष्ट्र निर्माणको उद्देश्य बोकेर जब मैले राष्ट्रिय अनुसन्धान केन्द्र खोल्ने सोच अगाडि सारेँ, धेरैले मलाई ‘तपाईंलाई केले प्र्रेरित गर्‍यो ? कसरी काम गर्ने भाव आयो ? ‘ भन्ने प्रश्न सोधे । मलाई देशको आवश्यकताले प्रेरित गरेको हो । मैले २५ वर्षदेखि देशका विभिन्न गाउँमा पर्यटन, प्रकृति संरक्षण, आयआर्जनका लागि विभिन्न काम गरेँ । ती काम […]

सत्ता, शक्ति र महिला

अहिले देश चुनावमय छ, लामो समयको पर्खाइ र अत्यन्तै फरक पृष्ठभूमिमा हुँदै गरेको चुनाव नेपाली नागरिकका लागि प्राणवायुका रूपमा छ । तर यो प्राणवायु कतिको स्वच्छ हुन्छ, त्यसले नागरिकलाई आउँदा दिनमा निरोगी बनाउँछ वा रोगी, अहिले नै भन्न सकिन्न । यो स्थानीय निर्वाचन देश संविधानतस् लोकतान्त्रिक गणतन्त्र भएपछिको पहिलो निर्वाचन हो । यसले कागजी रूपमा […]

यौन हिंसा : पीडित नै लुकाउँछन् अपराध

यो हप्ता काठमाडौंमा दुईवटा यौन हिंसा र बलात्कारका घटना सार्वजनिक भए । गएको सोमवार लगनखेलको एउटा विद्यालयका लेखापालले स्कुलका बालिकामाथि गर्दै आएको यौन दुर्व्यहार र सीता पाइलामा एक १० वर्षीया बालिका बलात्कारको घटना । ललिपुरको घटनाले प्रहरीलाइ पनि सास्ती भयो । सोमवार विद्यालय खुल्नेवित्तिकै अभिभावकहरू स्कुल आए र अपराधीलाई कार्वाहीको माग गरे । आफ्ना नानीहरूलाई […]

महिलाको ढाड भाँच्ने चाडवाड

असोज र कात्तिक महिना नेपाली हिन्दुह रूका लागि महत्वपूर्ण समय हो । यसबेला  दसैं, तिहार, छठ जस्ता ठूला चाडपर्वह रू पर्दछन् । यी चाडपर्वले मानिस र समाजलाई एकीकरण गर्ने काम गर्दछन् । किसानको खेतिपाती थन्क्याउने र जागिरेले जागिरबाट फुर्सद पाउने भएकाले यो समयको रसमाधुर्य अझ बढ्छ । वषौंदेखि टाढा रहेका परिवारका सदस्य तथा आफन्तसँग भेटघाट […]

जीवन भयबाट सञ्चालित छ ःसुब्बा

काठमाडौँ । विगत १९ वर्षदेखि भयावदको नयाँ सिद्धान्तमा काम गर्दै आएका हङ्कङ्वासी नेपाली साहित्यकार देश सुब्बा शुक्रबार काठमाडौँमा श्रोतामाझ प्रस्तुत भएका छन् । कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै चिन्तक सुब्बाले आफ्नो सिद्धान्तले ढिलै भए पनि विश्वभरि मान्यता पाउँदै गएकोमा खुसी व्यक्त गरे । “स्थापित मान्यताहरूभन्दा फरक केही नयाँ आएपछि त्यो स्वीकृत हुन समय त लाग्छ, तर तर्क […]

हिउँ परेको रात

आज फेरी त्यसै गरी हिउँ झरिरहेछ, मलाई यो हिउँ झरेको मौसमले त्यो दिनको सम्झना गराईदियो जुन दिन म हस्पिटलबाट घर फर्कदै थिएँ । त्यसदिन मेरो इभिनिङ सिफ्ट थियो बेलुकी ९ बजे ड्युटी सकियो । मौसम अनौठो थियो । काठमाडौं हिउँ पर्ने ठाउँ होइन । त्यसदिन हिउँ परिरहेहको थियो । सडकमा गाडीहरु फाटफुट मात्र चलेका थिए […]

ऊ पीडा लुकाएर मुस्कुराउन सक्छे त्यसैले त उ नर्स हो !

ओई  के छ ? नाइट डिउटी हो ? थमप्रिन्ट लगाउदै गर्दा पछाडिबाट आएको आवाज थियो यो  आँफैलाई नै हो झै लागेर पुलुक्क पछाडि फर्केर हेरें। आफ्नै सिनिएर दिदी थिइन् । पछाडी ‘हेलो दि, नमस्ते’ ओहो ! मान्छेहरु कती छिटो हेल्दी भएछन्, अनि कता अहिले घरमा हुनुपर्ने मान्छे यहाँ हुनुहुन्छ त, के छ खबर फुच्चुको ? […]

महिला हिंसाको अन्त्यहिन श्रृंखला कहिलेसम्म ?

समाजमा बिद्यमान हजारौं वर्ष पुराना अनेक खाले शोषण र दमनको तुलनामा महिलामाथिको हिंसा नै सबै भन्दा व्यापक हिंसाको रुपमा रहेको छ । कुनै क्षेत्र, धर्म वा जाति जे भएपनि महिलामाथिको हिंसा व्यापक रुपमा छ र त्यो हिंसा नयाँ नयाँ स्वरुपमा अभिब्यक्त भईरहेको छ । समाज विकाशको क्रम २१ औं शताब्दीको मध्यतिर आईपुगेको छ । दुनियाँमा […]

चाहिँदैन मलाई नयाँ वर्षको शुभकामना

मलाई नव वर्षको शुभकामना चाहिंदैन किनकी म श्रम र पसिनामा विश्वास गर्ने मान्छे, कसैको शुभकामना र शुभेच्छाका शव्दले कसैको साँझ–बिहानको छाक टर्दैन त्यसैले मलाई नयाँ वर्षको शुभकामना चाहिंदैन । सक्छौ भने बेराजगारीको भूमरीमा जिउन बाध्य आम नेपालीलाई रोजगारीको ग्यारेन्टी देऊ अकालमा मृत्युवरण गर्न बाध्य आम नेपालीलाई ओखती देऊ । मलाई तिम्रो आडम्बरी चाहिएको छैन, दयाको भिख […]

होली एक परम्परा

होली हिन्दू संस्कृतिमा प्रत्येक वर्षको फागुन शुक्ल पूणिर्मा अर्थात होली पूर्णिमाको दिन मनाइन्छ । यो नेपाल, भारत तथा अन्य राष्ट्रमा रहेका हिन्दूहरूको एउटा महत्वपूर्ण चाड हो । पछिल्लो समय पाकिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, बेलायत, दक्षिण अफ्रिका, अमेरिका लगायतका देशहरुमा पनि होली मान्न थालिएको छ । यो चाड वसन्त ऋतुमा फाल्गुनको महिनामा मनाइन्छ । होलीलाई रङ्गहरूको चाड […]